Perkusja

Każda Perkusja zbudowana jest z pojedynczych bębnów, wykonanych w większości przypadków z drewna. Każdy bęben wyposażony jest w strojniki, zwane lugami, śruby naciągowe oraz obręcze. Na korpus bębna naciągnięte są membrany wykonane z tworzywa, najczęściej mylaru. Strojenie bębna odbywa się poprzez odpowiednie dokręcanie śrub na obręczy.

Bęben basowy to największy bęben w zestawie perkusyjnym. Jest ustawiony poziomo i uderzany za pomocą mechanizmu stopy. Brzmi nisko i stanowi podstawę całego rytmu. Występuje w rozmiarach od 16 do 26 cali. Najczęściej spotykany rozmiar to 22 × 18 cali (średnica 22 cale, głębokość 18 cali).

Werbel to jeden z najważniejszych elementów zestawu perkusyjnego. Osiągnięcie dobrej techniki gry na tym instrumencie wymaga nie mniejszego nakładu pracy niż opanowanie całego zestawu. Korpusy werbli wykonane są z drewna lub różnych stopów metali, co kształtuje charakter brzmienia instrumentu. Cechą wyróżniającą ten bęben jest sprężyna napięta za pomocą specjalnej maszynki na spodniej membranie, która wydaje charakterystyczny „furkot”. Najpopularniejsze rozmiary werbla to 14 × 5,5 oraz 14 × 6,5 cala, choć istnieją również werble płytsze i głębsze. Zróżnicowane są także ich średnice — występują 13-calowe werble piccolo oraz 10- i 12-calowe werble sopranowe, używane zwykle jako uzupełnienie podstawowego zestawu.

Tom-tomy i floor tom zwykle wykorzystywane są do tzw. przejść lub wypełnień, choć można wskazać wiele muzycznych przykładów ich aktywnego wykorzystania bezpośrednio w figurze rytmicznej. Przy odpowiednim nastrojeniu charakteryzują się zróżnicowaną wysokością dźwięku, dzięki czemu kreatywny perkusista może wydobyć melodyczny aspekt swojego instrumentu. Wraz ze wzrostem średnicy i głębokości toma obniża się jego brzmienie oraz ton podstawowy w optymalnym stroju. Tomy to bębny wiszące, montowane na specjalnych uchwytach na bębnie basowym lub na osobnych statywach. Bębny stojące z boku na trzech nóżkach nazywamy floor tomami. Obecnie najpopularniejsza jest tzw. konfiguracja rockowa, z tomami 10- i 12-calowymi zamontowanymi nad centralą oraz bocznym bębnem 16-calowym, który często wyposażony jest w nóżki.

Talerze perkusyjne

Podstawowy zestaw talerzy perkusyjnych składa się z trzech elementów:

Hi-hat

Hi-hat to dwa talerze umieszczone na statywie z pedałem, który umożliwia ich zamykanie i otwieranie. To właśnie hi-hat odpowiada za charakterystyczne „cykanie” słyszalne w wysokich częstotliwościach podczas słuchania ulubionych płyt. Jego główną funkcją jest nadawanie muzyce motoryki poprzez wybijanie podstawowych wartości w takcie. W praktyce wielu perkusistów gra na nim także bardziej zaawansowane figury rytmiczne. Opanowanie go wymaga dobrej koordynacji ręka–noga ze względu na różnorodne możliwości wydobywania dźwięku. Może być zamykany nogą, wydając stosunkowo ciche „cyknięcie”, grany pałką przy zamkniętej maszynce, dając krótki, selektywny i nieco głośniejszy dźwięk, albo uderzany przy otwartej maszynce. Im bardziej rozwarte są talerze, tym głośniejsze, bardziej szumiące i dłuższe brzmienie można uzyskać. Najpopularniejsze są hi-haty 13- i 14-calowe, choć spotyka się również modele 10-, 12- oraz 15-calowe.

Ride

Ride to drugi w zestawie talerz o funkcji motorycznej. Przeniesienie pałki z hi-hatu na ride otwiera brzmienie perkusji. Dlatego w muzyce rozrywkowej perkusiści często stosują go w refrenach, aby w zwrotce powrócić do gry na hi-hacie i nieco skupić brzmienie. Ride może być uderzany w powierzchnię lub kopułkę, która daje mocny, dzwonkowy dźwięk. Umiejętność różnicowania uderzeń otwiera duże możliwości rytmiczne i barwowe. Najczęściej spotykane są ride’y 20-calowe, ale dostępne rozmiary mieszczą się zwykle w przedziale od 18 do 24 cali. Im grubszy jest talerz, tym bardziej selektywne i krótsze jest jego brzmienie. Muzycy jazzowi używają z reguły cienkich ride’ów, aby uzyskać dłuższe, szumiące wybrzmienie.

Crash

Crash jest talerzem akcentowym, w większości przypadków uderzanym równocześnie ze stopą. Służy do podkreślania mocnych części taktu, na przykład wejścia na „raz”. W podstawowych zestawach jest to zwykle talerz 16-calowy, ale dostępne rozmiary mieszczą się najczęściej w przedziale od 13 do 20 cali. Różnice w grubości, średnicy i sposobie wyprofilowania tworzą ogromną paletę barw: cienkie talerze są ciemniejsze, mają miękki atak i krócej wybrzmiewają, natomiast grube są twardsze, jaśniejsze i głośniejsze. Najbardziej uniwersalne są zwykle crashe oznaczone jako medium.

Powyższe trzy rodzaje talerzy stanowią podstawę zestawu perkusyjnego. W zależności od własnych upodobań lub wymagań danej sytuacji muzycznej można rozbudować zestaw o dodatkowe talerze. Najczęściej jest to drugi crash — ten sam model w innym rozmiarze albo zupełnie inny talerz. Pierwsze rozwiązanie pozwala uzyskać spójność brzmieniową przy zachowaniu różnicy wysokości tonalnej, natomiast drugie poszerza paletę barw całego zestawu. Warto skorzystać z możliwości bezpośredniego dopasowania nowego crasha do już posiadanych talerzy. Pozwala to zachować odpowiedni interwał i uniknąć sytuacji, w której talerze będą się ze sobą „gryzły”.

Inne rodzaje talerzy perkusyjnych

Talerz splash to mały, 6–12-calowy talerz o krótkim, wysokim brzmieniu. Stosowany jest do szybkich akcentów lub zręcznie wplatany w figurę rytmiczną, aby uzyskać efektowną partię bębnów.

Talerz china ma charakterystyczną krawędź wygiętą w przeciwną stronę. Jego brzmienie jest z reguły bardzo agresywne, z lekko gongowym atakiem i intensywnym wybrzmieniem. Chiny stosowane są jako talerze efektowe lub akcentowe. Spotkać można zarówno bardzo małe modele, tzw. mini chiny, w rozmiarach od 8 cali, jak i ogromne talerze 22-, a nawet 24-calowe, o niskim, głębokim i ciemnym brzmieniu. Za najbardziej uniwersalne uchodzą chiny 18- lub ewentualnie 16-calowe.

Talerz bell to mały talerz o dzwonkowym brzmieniu, adekwatnym do jego nazwy. Wygląda jak kopułka wycięta z ride’a. Stosowany jest głównie jako talerz efektowy, choć perkusiści deathmetalowi używają go również zamiennie z kopułką ride’a.

Istnieje także wiele talerzy będących indywidualnymi opracowaniami poszczególnych firm. Często spotyka się modele z otworami wyciętymi w powierzchni, które dają brzmienie z pogranicza crasha i chiny. Zbliżoną do chiny budowę oraz brzmienie mają talerze typu swish, często wyposażone w nity tworzące dodatkowy, piaszczysty dźwięk „sizzle”.

Wśród muzyków jazzowych popularne są tzw. flat ride’y, czyli ride’y bez kopułki, dające znakomitą odpowiedź pałki przy zachowaniu długiego, piaszczystego wybrzmienia. Pomysłowość producentów praktycznie nie ma granic — dostępne są talerze o różnych kształtach i wycięciach. Perkusiści tworzą również własne konfiguracje, na przykład tzw. stacki złożone z dwóch nałożonych na siebie talerzy, zwykle mini chiny i splasha. W poszukiwaniu własnego brzmienia ograniczeniem pozostaje tylko wyobraźnia muzyka.

Hardware — statywy i osprzęt perkusyjny

Hardware, czyli osprzęt, pozwala odpowiednio zamontować i ustawić wszystkie instrumenty zestawu. Jego podstawowe elementy to:

Statyw hi-hatu

Statyw wyposażony w pedał, iglicę i odpowiedni mechanizm ze sprężyną, umożliwiający otwieranie i zamykanie dwóch umieszczonych na nim talerzy.

Statyw werblowy

Statyw z koszem, który umożliwia zamontowanie werbla oraz regulację jego wysokości i kąta nachylenia względem grającego.

Statyw talerzowy

Składa się z nóżek oraz dwóch lub trzech teleskopowo wysuwanych rurek umożliwiających regulację wysokości. Spotyka się wersje proste oraz łamane. Te drugie są bardziej funkcjonalne ze względu na dodatkowe ramię poprzeczne o większym zasięgu i szerszych możliwościach regulacji. Końcówka statywu wyposażona jest w gwint z odpowiednią osłonką, filce oraz nakrętkę motylkową lub zatrzask do bezpiecznego zamontowania talerza.

Stopa perkusyjna

Mechanizm służący do obsługi bębna basowego. Składa się z pedału, bijaka, mechanizmu napędowego i konstrukcji nośnej. Jest to jeden z najważniejszych mechanicznych elementów zestawu, ponieważ jego jakość i niezawodność wpływają na komfort oraz odczucia podczas gry.

Stołek perkusyjny

Bardzo ważny element zestawu, od którego zależą wygoda i samopoczucie podczas wielogodzinnych ćwiczeń lub sesji. Warto wybrać solidną, stabilną konstrukcję, najlepiej z gwintowaną regulacją wysokości, oraz siedzisko dopasowane do osobistych preferencji i budowy ciała.

Tom holder

Mocowanie lub zawieszenie, które umożliwia zamontowanie i optymalne ustawienie tom-tomów na bębnie basowym albo statywie.

Multiclampy

Specjalne, wytrzymałe uchwyty umożliwiające zamontowanie kilku elementów zestawu na wspólnym statywie.